کاهش آبدهی رودخانه‌ها از چالش‌های منابع آبی ایلام است

صادق علیمرادی در نشست خبری با اصحاب رسانه اظهار کرد: بررسی وضعیت منابع آب هر منطقه پیش از هر چیز نیازمند توجه به میزان بارندگی است و بر اساس آمار موجود، میانگین بارندگی در استان ایلام حدود ۴۳۰ میلی‌متر است.
وی افزود: این میزان در حالی است که میانگین بارش سالانه کشور حدود ۲۳۰ میلی‌متر برآورد می‌شود و به این ترتیب ایلام بیش از ۲۰۰ میلی‌متر نسبت به متوسط بارندگی کشور بارش دارد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای ایلام تاکید کرد: با این حال نباید پربارشی را معادل برخورداری از آب فراوان دانست، چرا که عوامل مختلفی از جمله وضعیت زمین، توپوگرافی و شرایط زمین‌شناسی در میزان آب قابل دسترس تاثیرگذار هستند.

علیمرادی ادامه داد: محدوده پاکل‌گراب یکی از پربارش‌ترین نقاط استان است و متوسط بارندگی در این منطقه به بیش از ۷۵۰ میلی‌متر می‌رسد، اما با وجود این میزان بارش، این منطقه تا چند سال گذشته در فصل تابستان با مشکل تامین آب شرب روبه‌رو بود.

وی با اشاره به وضعیت شهرستان مهران نیز گفت: مهران از مناطق کم‌بارش استان محسوب می‌شود، اما وجود آبخوان و همچنین رودخانه‌هایی از جمله گاوی و کنجان‌چم، ظرفیت مناسبی برای تامین منابع آب این شهرستان ایجاد کرده است.

ظرفیت محدود آب‌های زیرزمینی در ایلام

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای ایلام با بیان اینکه شرایط کوهستانی استان بر منابع آبی تاثیرگذار است، گفت: پتانسیل منابع آب زیرزمینی ایلام حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود و به همین دلیل توجه به آب‌های سطحی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی افزود: استان دارای حدود ۱۶ رودخانه است که نزدیک به ۹ رودخانه در محدوده‌های مرزی قرار دارند و این رودخانه‌ها ظرفیت مهمی برای مدیریت و تامین منابع آب به شمار می‌روند.

علیمرادی خاطرنشان کرد: سیاست اصلی در استان، مهار و استفاده مناسب از آب‌های سطحی است و در همین راستا طرح‌های مختلفی در زمینه احداث و بهره‌برداری از سدها در حال اجرا یا مطالعه است.

وی اظهار کرد: چهار سد از جمله سدهای ایلام و کنجان‌چم در حال حاضر در استان به بهره‌برداری رسیده‌اند و چند طرح دیگر نیز در مرحله احداث قرار دارند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای ایلام اضافه کرد: مطالعات لازم برای شناسایی ظرفیت احداث سد در رودخانه‌های مرزی نیز انجام شده و در صورت تامین اعتبار مورد نیاز، اجرای این طرح‌ها دنبال خواهد شد.

سامانه گرمسیری در مسیر تامین آب شرب شهرهای استان

علیمرادی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های تامین آب شرب اشاره کرد و گفت: مطالعات تامین آب شهرهای ایلام، مهران، دهلران و چوار از محل سامانه گرمسیری انجام شده و این مطالعات به تایید شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور رسیده است.

وی افزود: مطالعات تکمیلی برای تامین آب شرب شهرستان‌های مناطق گرمسیری نیز انجام شده و مستندات مورد نیاز برای اخذ ماده ۲۳ در حال تهیه است.

به گفته وی، دریافت ماده ۲۳ موجب قرار گرفتن طرح در ردیف پروژه‌های ملی شده و در ادامه امکان تامین اعتبار آن از طریق سازمان برنامه و بودجه فراهم خواهد شد.

علیمرادی ابراز امیدواری کرد: با اجرای طرح تامین آب از سامانه گرمسیری، بخش قابل توجهی از مشکلات مربوط به آب شرب شهرستان‌های ایلام، مهران و دهلران برطرف شود.

شرایط طبیعی ایلام مدیریت منابع آب را دشوار کرده است

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای ایلام در ادامه سخنان خود، کوهستانی بودن استان را یکی از عوامل طبیعی موثر بر مدیریت منابع آب عنوان کرد و گفت: در چنین شرایطی بخشی از روان‌آب‌ها در مدت کوتاهی از مناطق مختلف عبور کرده و از دسترس خارج می‌شوند.

وی توضیح داد: در مباحث هیدرولوژی، مدت زمانی که طول می‌کشد آب یک حوضه به خروجی آن برسد، «زمان تمرکز» نام دارد و هرچه این زمان بیشتر باشد، فرصت برای مدیریت و استفاده از منابع آب افزایش می‌یابد.

علیمرادی افزود: شرایط کوهستانی ایلام موجب شده در بخش‌هایی از استان زمان تمرکز آب کوتاه باشد که این مسئله از جمله چالش‌های طبیعی حوزه منابع آب محسوب می‌شود.

وی ساختار زمین‌شناسی استان را عامل دیگری در کیفیت منابع آب دانست و گفت: بخش قابل توجهی از سازندهای زمین‌شناسی ایلام از نوع تبخیری است و این سازندها می‌توانند بر کیفیت آب رودخانه‌ها تاثیر بگذارند.

برداشت‌های بالادست آبدهی رودخانه‌ها را کاهش داده است

علیمرادی یکی دیگر از مسائل مهم حوزه آب استان را افزایش برداشت از منابع در مناطق بالادست دانست و گفت: توسعه در بالادست و برداشت بیشتر از منابع آبی، موجب شده آبدهی برخی رودخانه‌های استان نسبت به گذشته کاهش پیدا کند.

وی افزود: آبدهی برخی رودخانه‌ها در مقایسه با ۲۰ تا ۳۰ سال قبل به حدود نصف رسیده است و حتی افزایش میزان بارندگی نیز نمی‌تواند به تنهایی آبدهی رودخانه‌ها را به شرایط گذشته بازگرداند؛ چرا که میزان برداشت از منابع آب در بالادست افزایش یافته است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای ایلام همچنین آلودگی رودخانه‌ها را از دیگر چالش‌های منابع آبی استان عنوان کرد و گفت: ورود فاضلاب از مناطق بالادست می‌تواند کیفیت منابع آب استان را تحت تاثیر قرار دهد.

وی در پایان با تاکید بر ضرورت حفاظت و مدیریت منابع آب استان، بر اهمیت استفاده از ظرفیت رودخانه‌ها و منابع آب سطحی تاکید کرد و گفت: شرکت آب منطقه‌ای ایلام آماده دریافت دیدگاه‌ها، پیشنهادها و انتقادات اصحاب رسانه در حوزه منابع آب است.