در گفت وگوی اختصاصی با ایرنا زندگی مطرح شد؛
سکوت نوجوانان؛ پیام خاموش قضاوتهای خانوادگی
به گزارش ایرنازندگی – در خانههای امروز، نوجوانان گاه از جمع خانواده فاصله میگیرند؛ برخی ساعتها در اتاق خود تنها میمانند، با دوستان مجازی وقت میگذرانند یا در دنیای بازیهای آنلاین غرق میشوند و حتی کنار میز غذا حاضر نمیشوند. برخی دیگر پرخاشگری و خشم شدیدی نشان میدهند و کوچکترین تعامل با والدین به چالشی جدی تبدیل میشود. این رفتارها نه تنها ارتباط خانواده و نوجوان را خدشهدار میکند، بلکه مهارتهای گفتوگو، حل مسئله و مدیریت هیجان نوجوان را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند پیامدهایی بلندمدت برای زندگی اجتماعی و شغلی او داشته باشد.
در این خصوص، به گفتوگو با مهسا ساداتی، روانشناس کودک و نوجوان، پرداختیم تا دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده و راهکارهای ایجاد فضای امن برای گفتوگو با آنها را بررسی کنیم.
تفاوتهای نسلی و افت انگیزه در نوجوانان امروز
دکتر مهسا ساداتی، روانشناس کودک و نوجوان، با اشاره به تفاوتهای نسلی میان نوجوانان امروز و نسلهای گذشته میگوید: «نوجوانان نسل جدید در شرایط متفاوتی رشد کردهاند و تفاوتهایی با نسلهای پیشین دارند. ارتباطگیری نسل گذشته تا حدی متأثر از زندگی در خانوادههای پرجمعیتتر و شرایط اجتماعی خاص آن دوره بوده است، در حالی که نوجوانان امروز به دلیل شرایط اجتماعی و اقتصادی موجود، ممکن است خلق پایینتر، رضایت کمتر از زندگی و انگیزههای ضعیفتری داشته باشند.»
به گفته او، این تفاوتها گاهی باعث میشود نوجوانان احساس کنند مورد پذیرش والدین قرار نمیگیرند و به همین دلیل از ورود به جمع خانواده یا تعامل با والدین خودداری میکنند.
نوجوانان به دلیل ترس از قضاوت و تنبیه، از بیان احساسات و مشکلات خود به خانواده دوری میکنند
او تأکید میکند:« این مسئله الزاماً از سوی نوجوانان ایجاد نمیشود، بلکه در بسیاری از موارد ریشه در رفتار و شیوه مواجهه والدین دارد.والدین گاهی نمیتوانند فضای امن و پذیرا برای نوجوان فراهم کنند تا او تمایل به حضور در جمع خانواده و گفتوگو داشته باشد.»
ساداتی توضیح میدهد:« نوجوانان در بسیاری از موارد هنگام بیان اعتقادات، عقاید، روابط و دوستیهای خود با واکنشهای تند خانواده مواجه میشوند و همین تجربههای منفی باعث میشود تصمیم بگیرند وارد جمع خانواده نشوند، صحبت نکنند و ارتباط کمتری برقرار کنند.»
آسیبهای پنهان سکوت نوجوان
ساداتی درباره اثرات سکوت طولانی نوجوانان در خانواده میگوید: «وقتی نوجوان از سوی خانواده پذیرفته نشود و وارد فاز سکوت شود، در واقع به مرحلهای از تسلیم میرسد و دیگر تمایلی به برقراری ارتباط ندارد. نوجوان در این وضعیت احساس میکند هیچکس شبیه او نیست و سطح مقاومتش آنقدر افزایش مییابد که ترجیح میدهد هیچ چیز درباره خود در خانواده مطرح نکند.»
برخی خانوادهها سکوت نوجوان را نشانه آرامش میدانند، اما این سکوت آسیبهای فردی زیادی به همراه دارد.
او تأکید میکند:« نخستین پیامد این وضعیت، آسیب به مهارت حل مسئله و گفتوگو در نوجوان است. اگر چنین نوجوانی در آینده در موقعیتهای مدیریتی یا نقشهای بزرگتر قرار گیرد، بدون گفتوگو و تعامل، کار خود را انجام میدهد؛ زیرا مهارت حل مسئله و گفتوگو در او پرورش نیافته است. از سوی دیگر، اگر در جایگاه شغلی پایینتری قرار داشته باشد، ناچاراً هر آنچه به او گفته میشود را میپذیرد و باز هم توان گفتوگو و حل مسئله را نخواهد داشت، زیرا همواره تصور میکند در گفتوگو مورد پذیرش قرار نمیگیرد و صحبت کردن منجر به سرکوب میشود.»
این روانشناس کودک و نوجوان خاطرنشان میکند:« برخی خانوادهها از سکوت نوجوان خود ناراضی نیستند و حتی آن را نشانه کمدردسر بودن میدانند و میگویند نوجوان افسرده نیست یا به خود آسیب نزده و برای دیگران مشکلی ایجاد نمیکند، اما آسیبهای فردی این سکوت بسیار گسترده است.»
ساداتی تأکید میکند:« خانواده باید خود را به علایق نوجوان نزدیک کند تا فرصت صحبت کردن و ارتباط برای او فراهم شود.»
چرا نوجوان با خانواده حرف نمیزند؟
ساداتی درباره ایجاد فضای امن برای گفتوگوی نوجوان با خانواده میگوید: «در گفتوگو با نوجوانان باید گفتوگوی بدون ارزیابی داشته باشیم. بسیاری از والدین میگویند نوجوان با دیگران بهخوبی صحبت میکند اما با خانواده ارتباط نمیگیرد و این مسئله به دلیل احساس قضاوت شدن است.» ساداتی توضیح میدهد که وقتی نوجوان احساس کند هر کلمهای که میگوید توسط والدین ارزیابی و قضاوت میشود، گارد میگیرد و تمایلی به ارتباط نشان نمیدهد.
او با اشاره به زبان و واژگان مورد استفاده نوجوانان بیان میکند: «نوجوانان به دلیل شرایط سنی خود از واژگان خاصی استفاده میکنند که در دوره سنی آنان رایج و بهروز است و بسیاری از خانوادهها نسبت به این الفاظ حساسیت نشان میدهند و میگویند چنین گفتاری در خانواده ما پذیرفته نیست.» ساداتی تأکید میکند که نوجوانان در گفتار خود از همسالانشان پیروی میکنند نه از خانواده و این مرحله گذراست و گفتار آنان در آینده به حالت عادی بازمیگردد.
نوجوانان درباره عقاید خود صحبت میکنند و خانوادهها باید با گفتوگوی بدون قضاوت، تغییرات نسل جدید را بپذیرند
این روانشناس کودک و نوجوان درباره بیان عقاید نوجوانان میگوید: «نوجوانان درباره عقاید خود، از جمله عقاید جنسیتی یا پذیرش برخی گروهها و رفتارها صحبت میکنند و معمولاً با برخورد بسیار تند خانواده مواجه میشوند. این موضوع ناشی از تغییرات دوران بلوغ است و خانوادهها نباید نسبت به آن نگران باشند، بلکه باید ابتدا یاد بگیرند گفتوگوی بدون قضاوت داشته باشند و اجازه دهند نوجوان صحبت کند.»
ساداتی خاطرنشان میکند:«برخی والدین تصور میکنند چون نوجوان برخی حرفها را میزند یا رفتارهایی انجام میدهد، احترام والدین را نگه نمیدارد و این مسئله را با سبک تربیتی نسل گذشته مقایسه میکنند.»او تأکید میکند که آن دوره گذشته است و خانوادهها باید بپذیرند که نسل نوجوان تغییر کرده و نباید آنان را بیش از حد تحت فشار قرار داد.
او میگوید:«خانوادهها میتوانند با نوجوان فعالیتهای مشترک متناسب با سن و علایق او داشته باشند؛ برای مثال اگر نوجوان علاقهمند به دیدن فیلم خاصی است که مورد علاقه والدین نیست، همراهی با او میتواند نشانه احترام به عقایدش باشد. پذیرش نوجوان لزوماً فقط در گفتوگو شکل نمیگیرد و نوجوان باید در رفتار خانواده نیز احترام به عقاید خود را احساس کند.»
علائم جدی فاصله نوجوان با خانواده و ضرورت مشاوره
ساداتی درباره نشانههایی که نشان میدهد فاصله نوجوان با خانواده جدی است و نیاز به مشاوره دارد، میگوید: «دو حالت اتفاق میافتد؛ یا نوجوان وارد جمع خانواده نمیشود و اصلاً با خانواده ارتباط نمیگیرد. این ارتباط نگرفتن میتواند به شکلهای مختلفی بروز کند؛ مثلاً نوجوان دائم در اتاقش باشد، دائم در فضای مجازی با دوستانش باشد یا در بازیهای کامپیوتری با دیگران ارتباط برقرار کند و با خانواده حرف نزند. وقتی حتی برای صرف غذا یا یک ساعت کوتاه هم این حضور دیده نشود، این مسئله بسیار شدید است.»
او ادامه میدهد: «حالت دوم این است که نوجوان درونریزی ندارد ولی برونریزیهای بسیار شدیدی نسبت به خانواده دارد؛ خشم و پرخاشگری شدید نسبت به پدر و مادر و حتی هر کسی که برای او محیط امنی است، مثل خاله، دایی یا عمو. در هر جمعی که حضور دارد، پرخاشگری نشان میدهد و حداقل روزی یکی دو بار در خانه وارد چالشهای بسیار شدید میشود. کنترل خشم ندارد و در رفتارهایش نشانههای اضطراب دیده میشود؛ مثلاً حالش بد میشود یا کف دستش عرق میکند.»
ساداتی تأکید میکند: «این چند مورد نشان میدهد که خانواده حتماً باید با یک مشاور صحبت کنند. دوره نوجوانی به دلیل تغییرات هورمونی و شرایط ویژه آن دوره، دورهای سخت است و به نظر من برای خانوادهها خوب است تحت نظر یک مشاور باشند تا اگر مشکلی پیش آمد، بتواند به آنها کمک کند و شناخت کافی از وضعیت نوجوان داشته باشند.»
برچسب ها :افسرده ، تعلیم و تربیت کودک ، خانوادگی ، خانواده ، روانشناسی کودک و فرزندپروری ، سکوت ، فرزند ، قضاوت ، كنترل خشم ، مهسا ساداتی ، نسل جدید ، نوجوانان ، والدین
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰