تاثیر جنگ بر کودکان برایم مهم است

علیرضا برازنده، مدیر فیلمبرداری فیلم سینمایی «سرزمین فرشته‌ها»، به کارگردانی بابک خواجه پاشا و تهیه‌کنندگی منوچهر محمدی که در چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر حضور دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار هنری ایرنا درباره انگیزه خود برای حضور در این پروژه بیان کرد: نخستین انگیزه‌ام برای همکاری در این فیلم، اخلاقی و انسانی بود.

وی افزود: موضوع فیلم به اتفاقاتی می‌پردازد که برای کودکان در جنگ رخ می‌دهد و آسیبی که متحمل می‌شوند. دیدن کودکان و قرارگیری آن‌ها در جنگ و در هر نقطه‌ای از جهان که باشد، دشوار است. جهانی که در آینده ساخته خواهد شد، توسط همین کودکانی شکل می‌گیرد که تحت تأثیرات روانی جنگ بزرگ شده‌اند و به همین دلیل تمایل داشتم در این اثر مشارکت کنم.

برازنده تصریح کرد: در زمان جنگ حدوداً هفت یا هشت ساله بودم و خاطرات محوی از آن دوران دارم. به یاد دارم که با هر آژیر به خیابان می‌دویدیم و فضایی همراه با رعب و وحشت حاکم بود. تأثیر فضای جنگ بر کودکان بسیار عمیق است و این نیز یکی از دلایل من برای حضور در این پروژه بود.

این مدیر فیلمبرداری درباره چگونگی پیوستن به پروژه توضیح داد: خواجه‌پاشا فیلمنامه را برای من ارسال کرد و سپس قرار ملاقاتی ترتیب دادیم. با یکدیگر گفت‌وگو کردیم. او روحیه مشارکت بسیار خوبی داشت و از نظر ذهنی تعامل سازنده‌ای بین ما شکل گرفت.

وی درباره بهترین کمکی که کارگردان می‌تواند به فیلمبردار ارائه کند، توضیح داد: به نظر من، ارجاع دقیق و آگاهی از آنچه کارگردان دقیقا در ذهن و قصد انجام آن را دارد، بسیار مهم است. در این پروژه، خواجه‌پاشا عکس‌هایی را به من نشان می‌داد یا بخش‌هایی از فیلم‌ها را با هم مشاهده و درباره اش گفت‌وگو می‌کردیم. این ارجاعات دقیقا مشخص می‌کرد که کارگردان چه تصویری را مدنظر دارد.

برازنده درباره المان‌ها و ویژگی‌های فیلمبرداری «سرزمین فرشته‌ها» گفت: یکی از مهم‌ترین نکاتی که برای این فیلم در نظر گرفتیم، واقعی بودن آن بود، یعنی کاملاً حالت واقع‌گرایانه داشته باشد و بتوانیم فضای فیلم را به شکلی هایپررئال فیلمبرداری کنیم و فضایی واقعی خلق شود. در عین حال که فضا واقع‌گرا است، باید بتوانیم احساس را نیز منتقل کنیم. انتقال حس در فضای واقع‌گرایانه‌، یکی از مهم‌ترین نکاتی بود که به آن توجه داشتم.

وی درباره چالش‌های فیلمبرداری این پروژه تصریح کرد: تمام مراحل فیلمبرداری این اثر برایم چالش‌ برانگیز بود، چه از نظر کار با دوربین و چه از نظر نورپردازی. در نورپردازی، فضاهای مختلف در زمان‌های متفاوت روز و شرایط گوناگون جوی مانند ابری، آفتابی یا آفتاب تیز، همگی نیازمند استراتژی مشخصی برای نورپردازی بودند. همه این عوامل کار را دشوار می‌کرد و به یاد دارم که برای هر پلان حدود ۱۵ تا ۲۰ نفر همکاری می‌کردیم تا به نتیجه مطلوب برسیم.

برازنده در پاسخ به این پرسش که داشتن دکوپاژ و استوری‌برد قبل از فیلمبرداری و آگاهی از فضای روایی کلی چقدر به فیلمبردار کمک می‌کند، بیان کرد: داشتن دکوپاژ و استوری‌برد قبل از فیلمبرداری به طور مشخص نشان می‌دهد که کارگردان چه هدفی دارد. البته ضروری نیست که همه فیلم‌ها حتما استوری‌برد یا دکوپاژ داشته باشند.

وی افزود: احساس و فضای واقع‌گرایانه حاکم بر فیلم ممکن است در حین فیلمبرداری باعث تغییر دکوپاژ یا جابجایی آن شود. زیرا ممکن است موقعیت‌های جدیدی رخ دهد. ما در فیلم «سرزمین فرشته ها» درباره بسیاری از جزئیات از قبل آگاه بودیم و می‌دانستیم چه اتفاقی قرار است رخ دهد. استوری‌بردی در ذهن ما شکل گرفته بود و در طول فیلمبرداری با گفت‌وگوهایی که با خواجه‌پاشا داشتیم، وفاداری به آن را حفظ کردیم و در این فیلم رعایت شد.

این مدیر فیلمبرداری در پاسخ به این پرسش که قصه برای او اولویت داشته است یا ثبت قاب و تصویری زیبا، توضیح داد: فیلمبرداری این اثر به طور کلی برایم اولویت و ثبت قاب نیز اهمیت زیادی داشت. البته تصویر زیبا نه به معنای صرفاً زیبایی، بلکه تصویری برای ما مهم بود که در خدمت مضمون و مفهومی باشد که قصد بیان آن را داشتیم. هدف ما گرفتن تصویری صرفا زیبا نبود که خارج از مضمون یا محتوای فیلم باشد. ما سعی کردیم تصاویری را ثبت کنیم که فیلم به آن نیاز داشت و فضای داستان را نشان می‌داد. در آن صورت، به نظر من تصویر زیبا معنا پیدا می‌کرد.

برازنده در ادامه درباره مهم‌ترین ویژگی «سرزمین فرشته‌ها» اظهار کرد: «سرزمین فرشته‌ها» فیلمی تأثیرگذار است که مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهد و از آن دسته فیلم‌هایی است که از نظر احساسی مخاطب را درگیر می‌کند؛ پیام خود را منتقل می‌کند و مخاطب را با قصه همراه می‌کند. این همراهی و درگیری مخاطب با داستان، مهم‌ترین ویژگی‌ای است که یک فیلمساز و عوامل هنری می‌توانند ایجاد کنند و به نظر من این مهم‌ترین ویژگی «سرزمین فرشته‌ها» است.

برازنده در پایان خاطرنشان کرد: این فیلم تجربه جالبی برای من بود؛ به ویژه به دلیل کار با کودکان. چهار یا پنج شخصیت کودک در فیلم، به نظر من بهترین بازیگران دنیا بودند. پیش از این نیز با کودکان کار کرده بودم اما این گروه ویژگی منحصر به فردی داشتند. دستیاری به نام آقای کامل داشتیم که به نظر من نقش ایشان در انتخاب این کودکان و هدایت بازی آنها بسیار مهم و تأثیرگذار بود.